Truyền thông sức khỏe
Vai trò của dinh dưỡng trong quá trình lành thương
VAI TRÒ CỦA DINH DƯỠNG TRONG
QUÁ TRÌNH LÀNH THƯƠNG
Quá trình lành thương gồm các giai đoạn: viêm, tăng sinh và tái cấu trúc. Dưỡng chất cần thiết: canxi, vitamin K, A, E, kẽm và protein. Giai đoạn tăng sinh liên quan đến sự hình thành mô hạt, tái tạo biểu mô và tân tạo mạch máu. Dưỡng chất cần thiết: acid amin, vitamin nhóm B, lipid, kẽm và sắt. Giai đoạn tái cấu trúc: các sợi collagen được sắp xếp lại, - tăng độ bền của mô và trưởng thành tế bào da. Dưỡng chất cần thiết: vitamin C, E, kẽm và nước. Nhóm đối tượng nguy cơ như người cao tuổi, trẻ sơ sinh cần được cung cấp dinh dưỡng đầy đủ để duy trì chức năng da và hỗ trợ quá trình hồi phục mô.
- 1. Giới thiệu
Quá trình lành thương bình thường gồm: cầm máu sau tổn thương mô, viêm, tăng sinh và tái cấu trúc.
Hình 1. Các giai đoạn của quá trình lành thương
Các yếu tố cản trở quá trình lành thương:
- - Thiếu oxy mô
- - Nhiễm trùng
- - Rối loạn chức năng tế bào
- - Bệnh lý thần kinh ngoại biên
- - Giảm tưới máu mô do áp lực tì đè hoặc thiếu máu cục bộ
- 2. Vai trò của dinh dưỡng trong quá trình lành thương
2.1 Giai đoạn viêm
Vết thương được cầm máu thông qua hiện tượng co mạch và hình thành cục máu đông từ fibrin. Các yếu tố gây viêm (vi khuẩn, virus...) được loại bỏ nhờ bạch cầu trung tính và đại thực bào.
- - Canxi và vitamin K đóng vai trò quan trọng trong quá trình hoạt hóa đông máu và hình thành cục máu đông.
- - Vitamin A cần thiết cho sự di chuyển của đại thực bào, bạch cầu đơn nhân trong giai đoạn đầu của phản ứng viêm.
- - Vitamin E giúp kháng viêm và ổn định màng tế bào.
- - Kẽm điều hòa hoạt động của hệ thống miễn dịch.
- - Protein đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch và hỗ trợ sinh trưởng – tái tạo mô.
- - Arginin giúp chuẩn bị tế bào cho giai đoạn tăng sinh, glutamin cung cấp glucose và tham gia tổng hợp glutathion sulfonat, giúp giảm stress oxy hóa.
- - Lipid cung cấp năng lượng, bảo vệ tế bào và hỗ trợ chức năng miễn dịch.
2.2 Giai đoạn tăng sinh
Tăng sinh nguyên bào sợi, tạo mô hạt mới. Quá trình co rút vết thương và biểu mô hóa thúc đẩy khép kín bề mặt vết thương.
- - Arginin giúp tăng lắng đọng collagen, thúc đẩy hình thành mạch máu mới và hỗ trợ co vết thương.
- - Các vitamin nhóm B đóng vai trò trong chuyển hóa năng lượng và thúc đẩy sự tăng sinh tế bào.
- - Lipid cung cấp năng lượng cho quá trình lành thương, nguyên liệu cấu trúc cho các mô biểu bì và trung bì, tổng hợp màng tế bào.
- - Kẽm tham gia vào quá trình tăng sinh tế bào và tái cấu trúc mô.
- - Sắt là thành phần cấu tạo của hemoglobin, đóng vai trò quan trọng trong tưới máu mô và hỗ trợ tổng hợp collagen.
2.3 Giai đoạn tái cấu trúc
Các sợi collagen được tổ chức lại giúp tăng độ bền của mô.
- - Vitamin C cần thiết cho quá trình tổng hợp collagen, giúp ổn định cấu trúc xoắn của collagen.
- - Vitamin E giúp giảm sẹo thông qua việc điều chỉnh phản ứng viêm và bảo vệ màng tế bào.
- - Kẽm là đồng yếu tố của nhiều enzym liên quan đến tổng hợp và trưởng thành collagen.
- - Nước hỗ trợ vận chuyển và trưởng thành của tế bào biểu mô, giúp duy trì cấu trúc nội bào của tế bào da.
Vai trò của các chất dinh dưỡng cần thiết trong từng giai đoạn của quá trình hồi phục vết thương được minh họa trong hình 2.
Hình 2. Vai trò của các chất dinh dưỡng trong quá trình lành thương
Hình 3. Một số thực phẩm giúp nhanh lành vết thương
- 3. Kết luận
Dinh dưỡng có vai trò quan trọng trong tất cả các giai đoạn của quá trình lành vết thương. Vì vậy, việc thực hiện các biện pháp can thiệp dinh dưỡng phù hợp với vết thương và tình trạng dinh dưỡng của từng cá nhân là điều cần thiết.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Ju, Myoungjean, Yoonhong Kim, and Kyung Won Seo. "Role of nutrition in wound healing and nutritional recommendations for promotion of wound healing: A narrative review." Annals of Clinical Nutrition and Metabolism 15.3 (2023): 67-71.
DOI: https://doi.org/10.15747/ACNM.2023.15.3.67
Ths. Kim Ngọc Sơn
Ths. Ngô Thị Mỹ Duyên
